Goede begeleiding begint hier
Hoe bereidt jij je cliënten voor op haar bevalling?
Heb je het alleen over hoe ze het liefst wil bevallen? Of ook over wat ze wil als het anders loopt? Beide zijn belangrijk.
Jij als zorgprofessional hebt een belangrijke rol
Hoe jij een zwangere vrouw voorbereidt op haar bevalling maakt een groot verschil. Bespreek je alleen hoe zij het liefst wil bevallen? Of praat je ook over dat een bevalling soms anders loopt en wat zij dan wil? Dit laatste gebeurt in de praktijk vaak niet. Toch is dit belangrijk.
We horen regelmatig terug dat er geen tijd is om dit te bespreken, of dat je als zorgprofessional vrouwen niet bang wilt maken. We begrijpen deze uitdaging en terughoudendheid. Maar tegelijkertijd is het zo belangrijk dat vrouwen al tijdens de zwangerschap uitleg krijgen over de meest voorkomende redenen voor een verwijzing en over medische ingrepen.
Alleen dan kunnen vrouwen goed voorbereid hun bevalling in gaan en goed geïnformeerd keuzes maken. Zo worden zij tijdens de bevalling niet overvallen door de situatie en houden zij beter de regie.
Daarom hebben wij de Bevalplanner ontwikkeld: een eenvoudige tool die vrouwen helpt om een bevalplan te maken – voor hoe zij het liefst bevallen én voor als de bevalling anders loopt. En jij als zorgprofessional hebt een belangrijke rol om vrouwen voor te lichten.
We horen vaak dat er in de gewone consulten weinig tijd is voor goede voorlichting. Toch is die tijd nodig om passende zorg te kunnen geven. Goede voorlichting helpt een zwangere vrouw om zich voor te bereiden op haar bevalling.
Voorlichting helpt haar ook bij het maken van een bevalplan. In dat plan staat niet alleen hoe zij het liefst wil bevallen en welke standaard zorg zij wil. Er staat ook in wat zij wil als het anders loopt. Daarom is het belangrijk om de meest voorkomende redenen voor een verwijzing en de meest voorkomende interventies uit te leggen.
Als er weinig tijd is, zijn er toch verschillende manieren om goede voorlichting te geven. Geef dit onderwerp zoveel mogelijk prioriteit, omdat de bevalling vaak de grootste impact heeft. Organiseer voorlichting samen met andere zorgprofessionals, bijvoorbeeld via online webinars, of bied groepsconsulten aan.
Wij werken ook aan een extra oplossing om het tijdsgebrek te verkleinen. We gaan onze gratis en reclamevrije online zwangerschapscursus vernieuwen, samen met zorgprofessionals. Zo is de informatie medisch correct, sluit de cursus goed aan op de Bevalplanner én helpt hij om tijd te besparen in de praktijk. De cursus blijft gratis en reclamevrij, omdat veel zwangere vrouwen een cursus niet kunnen betalen. Dit komt doordat een zwangerschapscursus niet in de basisverzekering zit. We starten dit jaar met de vernieuwing en kijken ernaar uit om samen te werken met zorgprofessionals. Heb je interesse? Neem dan contact met ons op.
We horen vaak dat zorgprofessionals terughoudend zijn om verschillende scenario’s te bespreken, omdat ze een zwangere vrouw niet bang willen maken. Dat is heel begrijpelijk. Tegelijkertijd geven veel vrouwen aan dat juist het ontbreken van informatie zorgt voor onzekerheid en stress tijdens de bevalling.
Een vrouw verwoordde dit in een groepsgesprek over vaginale kunstverlossingen:
“Bij mij was de voorlichting vrij minimaal. Ik heb een cursus Samen Bevallen gedaan, en daar werd het heel kort genoemd. Maar echt heel oppervlakkig. De reden die ik vaak hoor is: de kans is klein dat het gebeurt en we willen geen angst aanpraten. In mijn ogen is dat volledig de verkeerde keuze.”
Als zorgprofessional kun je dit gesprek voeren zonder angst te vergroten. Je kunt beginnen met benoemen dat een zwangere vrouw mag vertrouwen op haar droombevalling; dat blijft het uitgangspunt. Daarna kun je rustig uitleggen dat het ook fijn is om te weten wat zij wil als het toch anders loopt. Door dit kort en helder te bespreken, help je haar om de regie te houden en zorg te krijgen die past bij wat zij nodig heeft en wil. Zo kan een vrouw ook een positieve bevalervaring hebben wanneer de bevalling anders verloopt dan gehoopt.
Nee, dat hoeft niet. Soms wordt gezegd dat vrouwen geen hoge verwachtingen mogen hebben en dat zij vooral “realistisch” moeten blijven om teleurstelling te voorkomen. Maar onderzoek (Buyukcan-Tetik en anderen, 2024) laat zien dat dit niet klopt.
Niet de verwachtingen vooraf bepalen hoe een vrouw de bevalling beleeft, maar wat zij tijdens de bevalling meemaakt. Het maakt veel verschil:
hoe zij wordt begeleid
of zij zich veilig voelt
of zij angst of verlies van controle ervaart
Deze factoren bepalen vooral of een vrouw positief of negatief terugkijkt op haar bevalling.
Positieve verwachtingen kunnen juist helpen tijdens de bevalling. Dat werkt vooral wanneer de zorg goed aansluit bij wat zij nodig heeft. Daarom zijn duidelijke uitleg, goede voorbereiding en persoonlijke begeleiding zo belangrijk.
De Bevalplanner helpt om hierover samen in gesprek te gaan.
Om vrouwen te helpen bij het maken van keuzes en het ordenen van informatie, kun je de SNAPT-methode gebruiken. Deze methode helpt vrouwen om vragen te stellen en een keuze te maken die bij hen past.
SNAPT is een ezelsbruggetje. Elke letter staat voor een stap en bijbehorende vragen:
De SNAPT-methode is ontwikkeld vanuit het perspectief van vrouwen en helpt om beslissingen te nemen over controles, onderzoeken, behandelingen, doorverwijzingen of ingrepen.
Deze methode kan hier worden gedownload en uitgeprint, zodat ze deze vragenlijst altijd bij de hand hebben.
Nee.
Toch voelen veel vrouwen dat zij wél flexibel moeten zijn. Ze willen geen last zijn, aardig gevonden worden, geen conflict veroorzaken of de relatie met de zorgprofessional verstoren. Sommigen vinden het spannend om hun behoeften uit te spreken, vooral als zij het gevoel hebben dat de zorgprofessional meer kennis heeft en “boven hen staat”. Ook het idee verantwoordelijk te zijn voor keuzes met grote gevolgen kan hen tegenhouden.
Het omgaan met keuzes tijdens de bevalling is voor zowel vrouwen als zorgprofessionals lastig.
Voor vrouwen is het moeilijk om nog nieuwe informatie te verwerken en onder druk te beslissen, laat staan dat zij de energie hebben om voor zichzelf op te komen.
Voor zorgprofessionals is het tegelijk moeilijk om de keuze echt bij de vrouw te laten en haar regie te waarborgen, zeker wanneer je vanuit jouw professionele blik misschien andere keuzes zou maken. Dit vraagt om mee te bewegen, goed te luisteren en steeds opnieuw af te stemmen op wat zij nodig heeft. Ook als de situatie verandert, blijft de regie bij haar. Door steeds te laten merken dat elke keuze oké is en dat jij haar ondersteunt, wat zij ook besluit, voelt zij zich veilig, gehoord en gesteund — ook wanneer de situatie anders loopt dan gehoopt.